دامغان به استقبال کسوف 9 فروردین 85 می رود.
پس از خورشید گرفتگی 20 مرداد 1378 و دو خورشید گرفتگی جزئی در سالهای 83 و 84 ،این بار بهترین فرصت برای ایرانیان دیدن خورشید گرفتگی 9 فرودین 1385 می باشد. در طلیعه بهار 85 ،بخشهایی از 4 قاره گیتی به استقبال خورشید گرفتگی یا کسوف می روند.این خورشید گرفتگی به صورت کامل در شمال مرزهای ایران قابل رویت است.اما نزدیکترین مکان برای مشاهده خورشید گرفتگی کامل در فاصله 431 کیلومتری از نقطه صفر مرزی در نزدیکی جلفا می باشد. خبرنگار سایت شهرستان دامغان در گفتگو با آقای محسن داوری، یکی از فعالان دانش نجوم در شهر دامغان ،جزییات بیشتری از این واقعه مهم نجومی و نکات مهم ایمنی مورد توجه در این مورد را ارائه می نماید.
سایت شهرستان دامغان: لطفا برای آشنایی خوانندگان سایت با مفاهیم نجومی ، کسوف را بیشتر معرفی نمایید؟
داوری: همانطور که می دانیم خورشید گرفتگی زمانی اتفاق می افتد که ماه در بین زمین و خورشید قرار گیرد و سایه خود را بر زمین بیافکند. اما این اتفاق زمانی به وقوع می پیوندد که ماه تقریبا نزدیک یکی از گره های مداری خود باشد (گره های مداری نقاطی هستند که در آن مدار یک جسم مدار جسم دیگری را قطع می کند.) زیرا هنگامی که ماه در نزدیکی گره های خود باشد تقریبا بر صفحه زمین خورشید منطبق می شود و یک کسوف اتفاق می افتد. همچنین معمولا قبل و یا پس از وقوع کسوف ،ما شاهد ماه گرفتگی هستیم که در بامداد ۲۴ اسفند1384، حدود ۲ هفته پيش از خورشيدگرفتگي ۹ فروردين، يک ماه گرفتگي نيم سايه اي رخ داد. البته در این گذر ماه از نيمسايه زمين، فقط اندکي از نور مهتاب کاسته شدکه البته این خسوف با چشم غیر مسلح در کشورمان قابل مشاهده نبود.
سایت شهرستان دامغان: لطفا بفرمایید که چرا ما هرماه شاهد این وقایع جذاب نجومی نیستیم؟
داوری: همانطور که می دانید مدار ماه به گرد زمین اندکی با صفحه زمین خورشید زاویه دارد و این امر باعث می شود که ما هر ماه شاهد خورشید گرفتگی نباشیم. همچنین باید دانست که کسوف ها به سه دسته کلي تقسيم ميشوند: کلي، جزئي و حلقوي. در گرفت حلقوي آن قدر فاصله ما از زمين دور است که اندازه قرص آن در آسمان از ديد ناظر زميني کوچکتر از خورشيد است.همانطور که می دانید مدار ماه بیضوی است و طبعا گاهی اوقات در اوج (دورترين فاصله از زمين) و گاهی اوقات در حضیض (نزديکترين فاصله از زمين) به سر می برد. اگر هنگام کسوف ماه در اوج مداری خود باشد اندازه زاویهاي آن، آنگونه که از زمين ديده ميشود، در مقایسه با اندازه زاویه ای خورشید کمتر می شود و بدین ترتیب ماه نمی تواند همه قرص خورشید را در پشت خود مخفی سازد. بدین ترتیب خورشید در ميانه گرفت به صورت حلقه ای نورانی دیده می شود و این خود یکی از جاذبه های این نوع کسوف است. کسوف 11 مهر ماه در بخشهایی از اسپانیا و آفريقا بدین صورت دیده می شود. نوع دوم کسوف کلی است. در هنگام کسوف کلی ماه آن قدر از زمین دور نیست که نتواند کل قرص خورشید را در پشت خود مخفی سازد. با پنهان شدن قرص خورشید در پشت قرص ماه نا گهان تاج خورشید خود نمایی می کند و بدین ترتیب نماهای رویایی که همه ما از کسوف دیده ایم به وجود می آیند. نمونه چنین کسوفی در سال 1378 در کشور ما اتفاق افتاد و بسیاری را جذب خود کرد. نوع سوم کسوف کسوف جزیی است که کسوف روز دوشنبه نیز از همین نوع است. در این نوع کسوف به سبب موقعیت جغرافیایی ناظر در روي زمين و همچنین به دلیل موقعیت ماه در مدارش، زمین وارد تمامسایه ماه نمیشود و یا تمامسایه ماه از مکان رصد ناظر عبور نمی کند. بدین ترتیب رصد گر تنها در نیم سایه قرار ميگيرد و از ديد او فقط بخشهايي از خورشيد به وسيله ماه پوشيده ميشود.
سایت شهرستان دامغان: لطفا بفرمایید که مشخصا شهر دامغان در هنگام کسوف چه وضعیتی خواهد داشت؟
داوری: نکته مهم در مورد این کسوف این است که خورشید گرفتگی از اقیانوس اطلس آغاز می شود و با گذر از قاره آفریقا وارد ترکیه و سپس آسیای میانه می گردد.به همین دلیل هیچیک از نقاط کشورمان در مسیر این گرفت نیستند اما این خورشید گرفتگی به صورت جزیی در سراسر کشورما قابل مشاهده است. در دو شکل زیر ، مسیرجهانی گرفت نشان داده شده است. اما در مورد وضعیت شهر ما باید خاطرنشان نمود که کسوف از ساعت 14.53روز چهارشنبه 9فروردین آغازودر ساعت16.06ما اوج گرفتگی را خواهیم داشت که حدود 60درصد خورشید در فراسوی سایه ماه پنهان می گردد و در نهایت در ساعت 17.11کسوف پایان می یابد.
در این شکل هم مناطق وقوع کسوف در ترکیه قابل مشاهده است:
سایت شهرستان دامغان: لطفا بفرمایید که در هنگام رصد کسوف باید به چه نکاتی توجه نمود؟
داوری: در هنگام گرفت خورشید نگاه کردن به آن بسیارخطرناک است. فقط در زمانی که خورشید گرفتگی در خط مرکزی عبور نوار سایه کامل می شود (یاد آوری می شود که این کسوف در کشور ما در هیچ نقطه ای کامل نیست)می توان آن را مشاهده کرد. در این زمان نیز می بایست مراقب باشید که ناگهان نور خورشید بعد از تماس سوم به حد بحرانی برای چشم شما خواهد رسید. اما مهمترین نکات مورد توجه به این شرح است:
1. به هیچ وجه بدون فیلتر مخصوص و استاندارد به خورشید نگاه نکنید.
عینک استاندارد مخصوص خورشید گرفتگی
2. برای نگاه کردن به خورشید از شیشه هایی که به وسیله دود شمع و یا به طرق دیگر دودی شده اند ویا عینک های دودی و حافظه فلاپی و یا CDهای سوخته استفاده نکنید. چرا که آن ها تنها شدت نور را کم می کنند و نمی توانند جلوی پرتوهای خطرناک نور خورشید را نمی گیرند.
3. با ابزار نجومی به هیچ وجه بدون فیلتر به خورشید نگاه نکنید.
4. بهترین روش دیدن کسوف استفاده از ابزار هایی مثل اتاق تاریک و یا انداختن تصویر بر روی دیوار یا پرده است.
5. مي توانيد از طريق اينترنت ویا شبکه های تلویزیونی هم پخش زنده کسوف را دنبال کنيد. سايت ماهنامه نجوم قصد دارد از جايي در تهران صحنه هاي خورشيدگرفتگي را به طور مستقيم پخش کند. در آن روز کافي است صفحه اصلي سايت را باز کنيد و صحنه به صحنه کسوف را در صورت شرايط مساعد جوي در تهران دنبال کنيد. اگر مي خواهيد منظره دل انگيز کسوف حلقوي را از ايسلند ببينيد به سايت www.live-universe.org/index.html.en سري بزنيد. گروه گردانندگان اين سايت تقريبا هر پديده نجومي را از بهترين جاي دنيا با تصاوير مستقيم پخش مي کنند.
6. اگر تلسکوپ و صافي خورشيدي مناسبي براي رصد خورشيدگرفتگي نداريد يا ترجيح مي دهيد اين پديده را با جمعي از ديگر علاقه مندان به نجوم ببينيد، به دنبال مراکز نجومي و انجمن هاي نجوم فعال در شهر و منطقه خود باشيد که انجمن نجوم دامغان،دانشگاه علوم پایه و پژوهشگاه معلم و پژوهشگاه دانش آموزی می توانند در صورت اعلام ،میزبان علاقمندان به رویت بی خطر کسوف باشند.
سایت شهرستان دامغان: لطفا به عنوان آخرین سوال بفرمایید که کسوف بعدي چه زمانی روی می دهد؟
داوری: طي سالهاي آينده باز هم گرفت در آسمان ايران رخ مي دهد؛ اما در آينده نزديک منتظر خورشيدگرفتگي کلي نباشيد. تا سال 1412(20 مارس 2034) چنين صحنه اي در آسمان ايران رخ نمي دهد.
سایت شهرستان دامغان: با سپاس از شما که این اطلاعات را در اختیار ما و مخاطبانمان گذاشتید.
اين فضا وبلاگ خبري سايت شهرستان دامغان مي باشد که توسط جوانان دامغاني و مسولين سايت دامغان راه اندازي شده است.